Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ

Το νησιωτικό σύμπλεγμα της Μυκόνου, της Δήλου και της Ρήνειας χαρακτηρίζεται από ξηρό κλίμα και ξηροφυτική βλάστηση. Η έντονη τουριστική δραστηριότητα στην περιοχή ίσως έχει ήδη αλλάξει την κατάσταση διατήρησης τόσο της χλωρίδας όσο και των ενδιαιτημάτων.

Η χλωρίδα της Μυκόνου και της Δήλου περιλαμβάνει 26 ενδημικά, σπάνια, απειλούμενα ή προστατευόμενα είδη. Το Hypecoum procumbens ssp. fragrantissimum, είναι μια μικρή κίτρινη παπαρούνα, που απαντάται σε αμμώδη ενδιαιτήματα και είναι ενδημικό της Μυκόνου.

Η χλωρίδα περιλαμβάνει μερικά ενδιαφέροντα είδη της περιοχής του Αιγαίου :
Την Centaurea atropurpurea, ένα παλαιό ενδημικό είδος των Κυκλάδων, το οποίο απαντάται σπανίως σήμερα στη Μύκονο και λίγα άλλα νησιά.
Τα είδη Campanula calaminthifolia (Κυκλάδες και Ικαρία) και Campanula reiseri (Κυκλάδες και Σποράδες), τα οποία υπογραμμίζουν τις φυτογεωγραφικές σχέσεις των νησιών.
Το γαϊδουράγκαθο Onopordum caulescens ssp. caulescens, που απαντά στη Μύκονο και Ρήνεια και το νεοενδημικό Nigella Degenii ssp. barbro, που απαντά σε όλα τα νησιά του συμπλέγματος, είναι ενδημικά στις Κυκλάδες.
Πρέπει να τονιστεί πως για 3 σπάνια είδη της Ελλάδας υπάρχουν αναφορές για την παρουσία τους στο νησιωτικό σύμπλεγμα της Μυκόνου - Δήλου - Ρήνειας. Αυτά είναι :
Το Verbascum adeliae, γνωστό με βεβαιότητα από τη Νάξο και την Αμοργό και που έχει αναφερθεί από τη Μύκονο και τη Ρήνεια.
Το Goniolimon sartorii, το οποίο προσφάτως βρέθηκε στην Αντίπαρο και στο Λαύριο και αναφέρθηκε στη Μύκονο τον 19ο αιώνα.
Το Myosurus sessilis, ένα είδος των εαρινών εποχιακών τελμάτων, το οποίο εθεωρείτο πως είχε εξαφανισθεί στην Ελλάδα, αλλά ανακαλύφθηκε πάλι πρόσφατα στη Λέσβο και στον Άγιο Ευστράτιο.
Ένα ακόμα ενδιαφέρον είδος είναι το Beta vulgaris ssp. adanensis, ένα αυτοφυές είδος, συγγενές με το καλλιεργούμενο παντζάρι, εύτρωτο σε παγκόσμιο επίπεδο και το οποίο απαντάται σε λίγα νησιά στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων και η Ρήνεια.

Τα ενδημικά απειλούμενα και προστατευόμενα φυτά της Μυκόνου και της Δήλου:
* Atriplex recurva D'Urv.
* Beta vulgaris L. ssp. adanensis Ford-Lloyd & Williams
* Campanula calaminthifolia Lam.
* Campanula reiseri Halαcsy
* Centaurea atropurpurea Olivier
* Centaurea raphanina Sm. ssp. mixta (DC.) Runemark
* Crocus cartwrightianus Herb.
* Crocus laevigatus Bory & Chaub.
* Dianthus fruticosus L. ssp. amorginus Runemark
* Erysimum pusillum Bory & Chaub. ssp. hayekii Jav. & Rech.f.
* Goniolimon sartorii Boiss.
* Hypecoum procumbens L. ssp. fragrantissimum A. Dahl
* Mentha pulegium L. ssp. erinoides (Heldr.) Kokkini
* Nigella degenii Vierh. ssp. barbro Strid
* Onopordum caulescens D'Urv. ssp. caulescens
* Phleum exaratum Hochst. ex Griseb. ssp. aegaeum (Vierh.) Dogan
* Sedum delicum (Vierh.) A. Carlstrφm
* Silene cythnia (Halαcsy) Walters
* Silene sartorii Boiss. & Heldr.
* Verbascum adeliae Heldr. ex Boiss.
* Vicia cretica Boiss. & Heldr. ssp. aegaea (Halαcsy) P.W. Ball

Η ΠΑΝΙΔΑ

Η Μύκονος και η Δήλος έχουν σχετικά φτωχή πανίδα. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι η βλάστησή τους είναι πολύ υποβαθμισμένη και γενικά τα ενδιαιτήματά τους παρουσιάζουν μικρή ποικιλία. Γεωγραφικά, αποτελούν συνέχεια των νησιών της Άνδρου και Τήνου και η πανίδα τους παρουσιάζει χαρακτήρα ενδιάμεσο των βορείων και των κεντρικών Κυκλάδων. Βέβαια, ο όποιος πανιδικός χαρακτήρας τους γίνεται σαφής εξαιτίας του μειωμένου πλούτου τους και βασίζεται κυρίως σε ορισμένα είδη ασπονδύλων.

ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ
Υπάρχουν στη Μύκονο τα παρακάτω είδη :
* Σκαντζόχοιρος, Erinaceus concolor. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81.
* Μαυροποντικός, Rattus rattus
* Σταχτοποντικός, Mus domesticus.
* Λαγός, Lepus europaeus.
* Αγριοκούνελο, Oryctolagus cuniculus.
* Κουνάβι, Martes foina

Επίσης είναι πολύ πιθανή η παρουσία και των εξής ειδών :
* Ετρουσκομυγαλίδα, Suncus etruscus
* Χωραφομυγαλίδα, Crocidura sylvaticus

ΑΜΦΙΒΙΑ
Στην Μύκονο υπάρχουν τα παρακάτω τρία είδη αμφιβίων :
* Πρασινόφρυνος, Bufo viridis
* Δενροβάτραχος, Hyla arborea
* Λιμνοβάτραχος, Rana balcanica.

ΕΡΠΕΤΑ
Στην Μύκονο υπάρχουν 11 είδη ερπετών. Τρία από αυτά μάλιστα αντιπροσωπεύονται από υποείδη που είναι ενδημικά της Ελλάδας. Συγκεκριμένα, στην Μύκονο ζουν τα εξής ερπετά :
* Ποταμοχελώνα, Mauremys caspica. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Κροκοδειλάκι, Agama stellio. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Κυρτοδάκτυλος, Cyrtopodion kotschyi saronicus. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Σύμβαση της Βέρνης. Υποείδος ενδημικό του Αιγαίου.
* Αβλέφαρος, Ablepharus kitaibelii. Προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Τρανόσαυρα, Lacerta trilineata citrovittata. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Ενδημικό υποείδος των Βορείων Κυκλάδων.
* Αιγαιόσαυρα, Podarcis erhardii mykonensis. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Υποείδος ενδημικό των Βορείων Κυκλάδων.
* Λαφιάτης, Elaphe quatuorlineata. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Νερόφιδο, Natrix natrix. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Σύμβαση της Βέρνης.
* Αγιόφιδο, Telescopus fallax. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Οχιά, Vipera ammodytes. Προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.

ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ
Από τα ασπόνδυλα που γνωρίζουμε ότι ζουν στην Μύκονο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα είδη εκείνα που είναι ενδημικά της περιοχής ή και γενικότερα του Αιγαίου ή της Ελλάδας, καθώς και εκείνα που περιέχονται σε διεθνείς καταλόγους σπανίων και απειλούμενων ειδών.

Χερσαία σαλιγκάρια (Μαλάκια, Γαστερόποδα)
* Metafruticicola andria. Ενδημικό Β-ΒΔ Κυκλάδων.
* Vitrea clessini. Ενδημικό Αιγαίου.

Χερσαία ισόποδα (Καρκινοειδή, Μαλακόστρακα) -γουρουνίτσες, δροσομάμουνα
* Trichoniscus oedipus. Ενδημικό του κεντρικού Αιγαίου.
* Platyarthrus beieri. Ενδημικό της Ελλάδας.
* Porcellio flavomarginatus. Ενδημικό του νότιου Αιγαίου.
* Trachelipus aegaeus. Ενδημικό του κεντρικού και νότιου Αιγαίου.
* Armadillidium insulanum. Ενδημικό των νησιών του Αιγαίου.
* Paraschizidium aegaeum. Ενδημικό του Αιγαίου.

ΕΝΤΟΜΑ

Ορθόπτερα - ακρίδες, γρύλλοι
* Poecilimon aegaeus. Ενδημικό του Αιγαίου.

Κολεόπτερα (Tenebrionidae) - εδαφόβια σκαθάρια
* Stenosis syrensis. Ενδημικό των Κυκλάδων.
* Tentyria rotundata. Ενδημικό της Ελλάδας.

Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ

Η περιοχή της Μυκόνου δεν έχει ενταχθεί σε κάποιο καθεστώς προστασίας. Παρόλα αυτά, οι νησίδες που την περιβάλλουν, συγκεκριμένα η Ρήνεια, τα Χταπόδια και το Τραγονήσι έχουν προταθεί για τη δημιουργία Ζώνης Ειδικής Προστασίας (Specially Protected Area) λόγω της μεγάλης ορνιθολογικής τους αξίας.

Είδη που προστατεύονται από τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης και την Κοινοτική Οδηγίας 92/43ΕΟΚ και έχουν καταγραφεί στην ευρύτερη περιοχή της Μυκόνου και των γύρω νησίδων είναι :
* Phalacrocorax aristotelis (Θαλασσοκόρακας)
* Hieraaetus fasciatus (Σπιζαετός)
* Buteo rufinus (Αετοβαρβακίνα)
* Falco eleonorae (Μαυροπετρίτης)
* Larus audouinii
* Monticola solitarius (Γαλαζοκότσυφας)
* Hieraaetus fasciatus (Σπιζαετός)
* Buteo rufinus (Αετοβαρβακίνα)
* Falco tinnunculus (Βραχοκιρκίνεζο)
* Galerida cristata (Κατσουλιέρης)