Η Monachus monachus στην Τήνο

Η Μεσογειακή φώκια, Monachus monachus (Hermann 1779), είναι το σπανιότερο είδος φώκιας και ένα από τα έξι περισσότερο απειλούμενα θηλαστικά στον κόσμο.

Ως Νο. 1 απειλούμενο θηλαστικό της Ευρώπης, η Μεσογειακή φώκια είναι είδος με κοινοτικό ενδιαφέρον για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο σημερινός παγκόσμιος πληθυσμός του είδους δεν ξεπερνά τις μερικές εκατοντάδες άτομα (κατά προσέγγιση 500 περίπου άτομα). Περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη θάλασσα και όταν βρίσκεται στην ξηρά χρησιμοποιεί καλά προφυλαγμένες θαλάσσιες σπηλιές σε απομακρυσμένες βραχώδεις ακτές και νησιά. Η Ελλάδα, διαθέτοντας ακτές που εκτείνονται σε μήκος περίπου 15000 χιλιομέτρων και έναν αριθμό 4000 περίπου νησιών και νησίδων, φιλοξενεί σήμερα τους μεγαλύτερους εναπομείναντες πληθυσμούς του είδους. Ο συνολικός αριθμός των ατόμων του είδους που ζουν και αναπαράγονται στις ελληνικές θάλασσες υπολογίζεται κατά προσέγγιση σε 250 - 300, αντιπροσωπεύοντας το μισό και πλέον του παγκόσμιου πληθυσμού.

Έτσι στην Ελλάδα έχουν αναληφθεί σημαντικές πρωτοβουλίες για τη διατήρηση του σπάνιου και μοναδικού αυτού είδους πτερυγιόποδου στη Μεσόγειο. Το είδος παραμένει ευρέως κατανεμημένο σε όλη περίπου τη θαλάσσια έκταση της χώρας με εντονότερη όμως παρουσία στην νησιωτική Ελλάδα. Οι σημαντικότερες περιοχές αναπαραγωγής του είδους έχουν εντοπιστεί στα νησιωτικά συμπλέγματα των Βορείων Σποράδων και των Κυκλάδων.

Η παρουσία της Μεσογειακής φώκιας στην Τήνο είναι διαπιστωμένη από παρατηρήσεις που έχουν συλλεχθεί μέσω του Δικτύου Συλλογής Πληροφοριών της Mom.

Ένας αριθμός από κατάλληλα χερσαία ενδιαιτήματα εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν. Η ύπαρξη των παραπάνω καταφυγίων θεωρείται σημαντική λαμβάνοντας υπόψη : τη διαπιστωμένη ύπαρξη ατόμων μεσογειακής φώκιας στην περιοχή, την καταλληλότητα των καταφυγίων από την άποψη της μορφολογίας και την έλλειψη άλλων κατάλληλων καταφυγίων στη γύρω περιοχή. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η περιοχή παρουσιάζει επίσης ιδιαίτερο αισθητικό ενδιαφέρον εξαιτίας της μορφολογίας των πετρωμάτων και των γεωλογικών σχηματισμών.

Η παρουσία της Μεσογειακής φώκιας σε μία περιοχή αποτελεί δείκτη της υγείας του θαλάσσιου οικοσυστήματος, καθώς το είδος βρίσκεται στην κορυφή της θαλάσσιας τροφικής πυραμίδας. Εκτός από τη Μεσογειακή φώκια, η σημασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Τήνου έγκειται στην εκτεταμένη παρουσία λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) που ξεκινούν από τα 1-2 μέτρα βάθος και εκτείνονται στη μεγαλύτερη έκταση της θαλάσσιας ζώνης της περιοχής. Ο οικότοπος αυτός αποτελεί οικότοπο προτεραιότητος σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία, καθώς αποτελεί ενδιαίτημα πλήθους θαλάσσιων οργανισμών, ενώ επιπλέον εμπλουτίζει με οξυγόνο το θαλασσινό νερό.