Τα ζώα και τα φυτά της Τήνου

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ

Χαρακτηριστική είναι η βλάστηση των φρυγάνων, όπου επικρατεί ή συμμετέχει η αστοιβή. Συναντάμε επίσης λαδανιές, αφανά, αγριολεβάντα, θρούμπι, αλογοθύμαρο. Σε ορισμένες θέσεις σημαντική παρουσία έχουν τα ρείκια. Κάποιες φορές ανάμεσα στα φρύγανα συναντάμε κυρίως σχίνα και ασπάλαθους. Στις περισσότερες περιοχές με φρύγανα του όρους Τσικνιάς συμμετέχει το στενότοπο ενδημικό (ενδημικό αποκλειστικά του Τσικνιά) Alyssum tenium (Άλυσσον το τήνιον). Σε ελάχιστες θέσεις συναντάμε το σχίνο και τον ασπάλαθο με ρείκια, λαδανιές, ασφακιές. Επίσης σε ορισμένες θέσεις του Τσικνιά (στις νοτιοανατολικές και στις δυτικές πλαγιές) συναντάμε δάση ήμερης βαλανιδιάς.

Η χλωρίδα της Τήνου περιλαμβάνει 34 ενδημικά, σπάνια απειλούμενα ή προστατευόμενα είδη με πιο σημαντικά τα εξής :
* Alyssum tenium Halαcsy
* Anchusa sartorii Gusuleac
* Atriplex recurva D'Urv.
* Campanula sartorii Boiss. & Heldr.
* Centaurea aetolica Phitos & T.Georgiadis
* Centaurea raphanina Sm.
* Centaurea raphanina Sm. ssp. mixta (DC.)
* Centaurea spruneri Boiss. & Heldr. ssp. spruneri
* Centaurea xlaureotica Heldr. ex Halαcsy pro spec.
* Crocus cartwrightianus Herb.
* Crocus tournefortii Gay
* Cyclamen graecum Link
* Erysimum graecum Boiss. & Heldr.
* Erysimum senoneri (Heldr. & Sart.) Wettst.
* Erysimum senoneri (Heldr. & Sart.) Wettst. ssp. senoneri
* Fritillaria ehrhartii Boiss. & Orph.
* Galanthus ikariae Baker
* Galanthus ikariae Baker ssp. snogerupii Kamari
* Limonium tenium (Heldr.) Rech.f.
* Mentha pulegium L. ssp. erinoides (Heldr.) Kokkini
* Nigella degenii Vierh.
* Nigella degenii Vierh. ssp. barbro Strid
* Ophrys gortynia (H. Baumann & Kόnkele) Paulus
* Silene aegaea Oxelman
* Silene pentelica Boiss.
* Silene sartorii Boiss. & Heldr.

Η ΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ

Η Τήνος εμφανίζει ιδιαίτερο χαρακτήρα όσον αφορά την πανίδα της. Αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στο γεγονός ότι βρίσκεται σχετικά κοντά στην ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και στην σχετική ποικιλία ενδιαιτημάτων, την κατά τόπους πλούσια βλάστηση, ιδιαίτερα σε περιοχές που έχουν απομείνει νερά. Έτσι, η πανίδα της, εμφανίζει αρκετά στοιχεία που δεν συναντώνται σε νοτιότερα νησιά των Κυκλάδων και συγκροτεί, ιδιαίτερα μαζί με τη γειτονική Άνδρο, ένα σύμπλεγμα νησιών που αποτελεί το συνδετικό κρίκο μεταξύ της πανίδας της ηπειρωτικής Ελλάδας και της πανίδας των νησιών των Κυκλάδων. Η πανίδα της Τήνου περιλαμβάνει επίσης αρκετά ενδημικά (που δεν συναντώνται πουθενά αλλού) είδη και υποείδη του Αιγαίου, κυρίως ασπόνδυλα.

ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ
Υπάρχουν στο νησί τα ακόλουθα είδη :
* Σκαντζόχοιρος, Erinaceus concolor. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81.
* Μαυροποντικός, Rattus rattus
* Σταχτοποντικός, Mus domesticus.
* Λαγός, Lepus europaeus.
* Αγριοκούνελο, Oryctolagus cuniculus.
* Κουνάβι, Martes foina
* Ασβός, Meles meles

Επίσης είναι πολύ πιθανή η παρουσία και των εξής ειδών :
* Ετρουσκομυγαλίδα, Suncus etruscus. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81.
* Χωραφομυγαλίδα, Crocidura leucodon. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81.
* Βραχοποντικός, Apodemus sylvaticus.
* Νυφίτσα, Mustela nivalis. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81.

ΑΜΦΙΒΙΑ
Στην Τήνο υπάρχουν τα παρακάτω τρία είδη αμφιβίων :
* Πρασινόφρυνος, Bufo viridis. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81.
* Δενδροβάτραχος, Hyla arborea. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Λιμνοβάτραχος, Rana balcanica.

ΕΡΠΕΤΑ
Στην Τήνο υπάρχουν 15 είδη ερπετών. Τρία από αυτά μάλιστα αντιπροσωπεύονται από υποείδη που είναι ενδημικά της Ελλάδας. Συγκεκριμένα, στην Τήνο ζουν τα εξής ερπετά :
* Ποταμοχελώνα, Mauremys caspica. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Κυρτοδάκτυλος, Cyrtopodion kotschyi tinensis. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Σύμβαση της Βέρνης. Υποείδος ενδημικό των Βορείων Κυκλάδων.
* Αβλέφαρος, Ablepharus kitaibelii. Προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Τρανόσαυρα, Lacerta trilineata citrovittata. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Ενδημικό υποείδος των Βορείων Κυκλάδων
* Αιγαιόσαυρα, Podarcis erhardii mykonensis. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Υποείδος ενδημικό των Βορείων Κυκλάδων.
* Ερημόφιδο, Eryx jaculus.
* Ζαμενής, Coluber caspius. Προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Δενδρογαλιά, Coluber gemonensis. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Σύμβαση της Βέρνης.
* Σαΐτα, Coluber najadum. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ και τη Σύμβαση της Βέρνης.
* Λαφιάτης, Elaphe quatuorlineata. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Σπιτόφιδο, Elaphe situla. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Νερόφιδο, Natrix natrix. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81 και τη Σύμβαση της Βέρνης.
* Ψηφιδόφιδο, Natrix tesselata. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ και τη Σύμβαση της Βέρνης.
* Αγιόφιδο, Telescopus fallax. Προστατεύεται από το ΠΔ 67/81, τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.
* Οχιά, Vipera ammodytes. Προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.

ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ
Από τα ασπόνδυλα που γνωρίζουμε ότι ζουν στην Τήνο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα είδη εκείνα που είναι ενδημικά της περιοχής ή και γενικότερα του Αιγαίου ή της Ελλάδας, καθώς και εκείνα που περιέχονται σε διεθνείς καταλόγους σπανίων και απειλούμενων ειδών.

Χερσαία σαλιγκάρια (Μαλάκια, Γαστερόποδα)
* Deroceras korthionensis. Ενδημικό Κυκλάδων.
* Deroceras oertzeni. Ενδημικό Άνδρου - Τήνου (υπάρχει ίσως και στην Κρήτη).
* Helicigona posthuma. Ενδημικό Άνδρου - Τήνου.
* Mastus dirphicus. Ενδημικό σε Άνδρο, Τήνο και Εύβοια.
* Metafruticicola andria. Ενδημικό Β-ΒΔ Κυκλάδων.

Χερσαία ισόποδα (Καρκινοειδή, Μαλακόστρακα) -γουρουνίτσες, δροσομάμουνα
* Ligidium cycladicum. Είδος ενδημικό των βόρειων-βορειοδυτικών Κυκλάδων.
* Cretoniscellus dryopeorum. Ενδημικό του Αιγαίου.
* Porcellio flavomarginatus. Ενδημικό του νότιου Αιγαίου.
* Nagurus aegaeus. Ενδημικό του κεντρικού και νότιου Αιγαίου.
* Trachelipus aegaeus. Ενδημικό του κεντρικού και νότιου Αιγαίου.
* Armadillidium insulanum. Ενδημικό των νησιών του Αιγαίου.
* Schizidium tinum. Ενδημικό είδος της Τήνου. Το μοναδικό από τα ζώα που γνωρίζουμε που ζει μόνο στην Τήνο.
* Armadillo tuberculatus. Ενδημικό του κεντρικού και νότιου Αιγαίου.

ΕΝΤΟΜΑ
Ορθόπτερα - ακρίδες, γρύλλοι
* Poecilimon aegaeus Ενδημικό του Αιγαίου.

Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ

Στην Τήνο έχουν παρατηρηθεί πολλά είδη πτηνών, ιδίως στους υγροτόπους που υπάρχουν στο νησί. Οι υγρότοποι αυτοί αποτελούν σημαντικό σταθμό ξεκούρασης για τα μεταναστευτικά πουλιά κι έτσι είναι δυνατό να δει κανείς πολλά είδη την Άνοιξη και το Φθινόπωρο. Η Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (Specially Protected Area) της Τήνου περιλαμβάνει την βορειο - ανατολική πλευρά του νησιού, όπου η ανθρώπινη παρουσία είναι περιορισμένη.

Τα είδη ορνιθοπανίδας που προστατεύονται από τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης και την Κοινοτική Οδηγία 92/43ΕΟΚ και έχουν καταγραφεί στην Τήνο αποτελούν τα :
* Alectoris chukar (Νησοπέρδικα)
* Nycticorax nycticorax (Νυχτοκόρακας)
* Egretta garzetta (Λευκοτσικνιάς)
* Phalacrocorax aristotelis (Θαλασσοκόρακας)
* Buteo buteo (Ποντικοβαρβακίνα)
* Buteo rufinus (Αετοβαρβακίνα)
* Hieraaetus fasciatus (Σπιζαετός)
* Pernis apivorus (Σφηκοβαρβακίνα)
* Circaetus gallicus (Φιδαετός)
* Falco eleonorae (Μαυροπετρίτης)
* Falco peregrinus (Πετρίτης)
* Falco tinnunculus (Βραχοκιρκίνεζο)