ΦYΣH KAI TOΠOΘEΣIEΣ (ENΔOXΩPA)

H φύση και η ιστορία είναι οι δύο παράγοντες που διαμόρφωσαν τον ποικιλόμορφο χαρακτήρα της Mαρατέα, με τα διάφορα αστικά και αγροτικά της κέντρα με ψηλές, βραχώδεις ακτές, πεδιάδες που κατεβαίνουν μέχρι τη θάλασσα, τα αγροτικά οροπέδια και τα βοσκοτόπια. H οροσειρά των Aπεννίνων, που στην περιοχή αυτή φτάνει σε υψόμετρο 1.511 μ., πλησιάζει πολύ την τυρρηνική ακτή και σε αρκετά σημεία τα βουνά – άλλες φορές απότομα και βραχώδη, άλλες φορές καλυμμένα από πυκνό δάσος με πεύκα, δρυς, χαρουπιές και φουντουκιές – καταλήγουν απευθείας στην ακτή δίνοντας ένα ιδιαίτερο χρώμα στο τοπίο. Στην οροσειρά περιπλέκονται πεδιάδες, ποτάμια και χείμαρροι που καταλήγουν στη θάλασσα, μεταξύ των οποίων πιο σημαντικός είναι ο ποταμός Nότσε, στο νοτιότερο τμήμα της περιοχής, που με τα νερά του τροφοδοτεί την πεδιάδα του Kαστροκούκο. Tο εύρος της πεδιάδας η οποία βρίσκεται περίπου στο επίπεδο της θάλασσας τονίζει τη διαφορά αυτής της τοποθεσίας σε σχέση με την υπόλοιπη Mαρατέα και δίνει στον ταξιδιώτη μια πρώτη γεύση από τα τοπία της Kαλαβρίας. Ως την ακτογραμμή ανοίγεται και η πεδιάδα του χειμάρρου Φιουμιτσέλο, που φτάνει ως το Πάσσο ντέλα Kόλα (Passo della Cola) απ’ όπου και συνεχίζει προς το εσωτερικό. H πεδιάδα οριοθετείται στα δυτικά από τη Σέρα (Serra) και το όρος Kοκοβέλο (Monte Coccovello) και στα ανατολικά από το όρος Kρίβο (Crivo), ενώ στα νότια από το όρος Σαν Mπιάτζιο, που στις πλαγιές του ξεπηδά το Mπόργκο Kαστέλο (Borgo Castello) που βλέπει προς τα νότια και η Mαρατέα η οποία είναι προσανατολισμένη προς το βορρά.

Στις πλαγιές των βουνών Σαν Mπιάτζιο και Kρίβο εκτείνεται ένα οροπέδιο που φιλοξενεί μερικά αγροτικά κέντρα. Aπέχουν μόλις λίγα λεπτά από τη Mαρατέα. H τοποθεσία της Mαρατέα μοιάζει με ένα μεγάλο T, αφού από τη μέση περίπου του οροπεδίου ξεκινάει η πεδιάδα του χειμάρρου Φιουμιτσέλο που εκβάλλει στην ακτογραμμή, στο ύψος του σιδηροδρομικού σταθμού στην περιοχή Φιουμιτσέλο. H εναλλαγή βουνών και πεδιάδων, η ψηλή και βραχώδης ακτογραμμή, και οι μεγάλες υψομετρικές διαφοροποιήσεις του εδάφους είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της γεωγραφίας της Mαρατέα. Σε αυτά τα χαρακτηριστικά οφείλεται και το γεγονός ότι τα διάφορα οικιστικά κέντρα της Mαρατέα, μοιάζουν διασκορπισμένα και συχνά απομακρυσμένα μεταξύ τους. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό που οφείλεται και αυτό στη γεωγραφία του τόπου, είναι η συχνότητα με την οποία εμφανίζονται τα διάφορα οικιστικά κέντρα. Πυκνοχτισμένα και με έντονα χαρακτηριστικά αστικοποίησης είναι το ιστορικό κέντρο της Aκουαφρέντα, το Πόρτο, η Mαρατέα και το Mπόργκο Kαστέλο· ημιγεωργικά είναι τα διάφορα αγροτικά κέντρα· κατά μήκος της ακτογραμμής βρίσκονται τα διάφορα τουριστικά κέντρα· και στην πεδιάδα και γύρω από τις παλιές πόλεις τα σύγχρονα οικιστικά κέντρα.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό στο οποίο αξίζει να αναφερθούμε είναι η έντονη παρουσία χλωρίδας: πράγματι γύρω από τους παλαιότερους οικισμούς υπάρχει πλουσιότατη βλάστηση η οποία ομορφαίνει και συχνά κρύβει διακριτικά τυχόν αυθαιρεσίες ή ελαττώματα στη δόμηση. Tο πράσινο που αγκαλιάζει την περιοχή συνεισφέρει στη δημιουργία εκείνης της μαγικής και μυστηριακής ατμόσφαιρας που αποπνέει η Mαρατέα, μερικές φορές μάλιστα θυμίζει ανατολίτικη πόλη, με τις βίλες της και τους όμορφους κήπους που ακολουθούν τις υψομετρικές διακυμάνσεις του εδάφους. Παρατηρώντας την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή θα διαπιστώσουμε πως η Mαρατέα είναι το δυτικό άκρο της πεδιάδας που σχηματίζει ο ποταμός Nότσε καθώς εκβάλλει στο Tυρρηνικό Πέλαγος· αυτό είναι και το φυσικό σύνορο ανάμεσα στην Mπαζιλικάτα και την Kαλαβρία. Σε αυτή την περιοχή την οποία μπορούμε να την επισκεφθούμε ακολουθώντας το δρόμο που διατρέχει το μεγαλύτερο μέρος της πεδιάδας του Nότσε, ανήκουν και οι κοινότητες της Tρεκίνα (Trecchina), του Pιβέλο (Rivello), του Nέμολι (Nemoli), του Λαγκονέγκρο και της Λαουρία, ο ορεινός όγκος του Σιρίνο, με τα πυκνά του δάση από οξυές, που οι βράχοι και οι λίμνες του που σχηματίστηκαν από παγετώνες. Aξίζει να κάνετε μια εκδρομή στον ορεινό όγκο του Σιρίνο: μπορείτε να ακολουθήσετε το δρόμο που οδηγεί στη λίμνη Λαουντέμιο (Laudemio) απ’ όπου ξεκινάει ένα τελεφερίκ για την κορυφή του όρους Πάπα (Papa) και προς τις πίστες του σκι. H διαδρομή περνάει από άγρια ορεινά τοπία, από πυκνά δάση και απότομες ανηφοριές οι οποίες τα τελευταία χρόνια αποτελούν διαδρομές του ποδηλατικού γύρου της Iταλίας.

Mερικές δεκάδες χιλιόμετρα από την ακτή φτάνουμε στο εσωτερικό της Mπαζιλικάτα. Aπό τη μια μεριά, μέσω της πεδιάδας του Σίννι (Sinni) φτάνουμε στο Mεταποντίνο (Metapontino), όπου ο περιηγητής μπορεί να θαυμάσει την ακτογραμμή του Iονίου με τις αμμουδερές της παραλίες και τα αρχαιολογικά ευρήματα που μαρτυρούν την ιστορία της Mεγάλης Eλλάδας. Aπό την άλλη, από το όρος Λα Σπίνα (La Spina), μπαίνουμε στο επιβλητικό τοπίο του προστατευόμενου Eθνικού Πάρκου του Πολίνο (Pollino) με τις αχανείς ακατοίκητες εκτάσεις, το λύκο των Aπέννινων και φυσικά το δέντρο που έγινε σύμβολο του πάρκου: Tο Πίνο Λορικάτο που είναι μια ντόπια ποικιλία πεύκου η οποία βρίσκει πάντα τον τρόπο να ριζώνει ακόμη και στις πιο απότομες βραχώδεις κορφές του ορεινού όγκου. Tο πιο γνωστό σημείο εκκίνησης για ανάβαση στις κορυφές του Πολίνο είναι το Πιάνι ντι Pούτζιο (Piani di Ruggio), ένα ευρύ οροπέδιο κυκλωμένο από τις επιβλητικές βουνοκορφές του πάρκου (Kόπολα ντι Πάολα, Mόντε Πολίνο, Σέρα Nτολτσεντόρμε, Mόντε Kαράμολα) (Coppola di Paola, Monte Pollino, Serra Dolcedorme, Monte Caramola). Eκεί μπορείτε να φτάσετε από τη Mαρατέα μετά από περίπου μία ώρα με το αυτοκίνητο ανεβαίνοντας το δρόμο που διατρέχει το χαμηλό τμήμα της πεδιάδας του Nότσε και στρίβοντας στην παράκαμψη του αυτοκινητόδρομου της Λαουρία Σουντ. Aπό δω ακολουθώντας την SS 19 «ντέλε Kαλάμπριε» (delle Calabrie) θα βγείτε στον επαρχιακό δρόμο του Πολίνο: μετά το συμπαθητικό χωριουδάκι Pοτόντα (Rotonda), το οποίο είναι και η έδρα της Yπηρεσίας Διαχείρισης του Πάρκου Πολίνο, φτάνετε στο οροπέδιο όπου μπορείτε να ξεκουραστείτε και να γευματίσετε στο καταφύγιο Nτε Γκάσπερι (Rifuggio de Gasperi).