ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΝΙΣΥΡΟ

Το μοναστηριακό συγκρότημα του Σταυρού βρίσκεται στο ψηλότερη σημείο της πλαγιάς του Άργους, εύφορης γεωργικής περιοχής. Γύρω του φαίνονται τα ερείπια παλιού κάστρου, που υπολογίζεται να θεμελιώθηκε την προομηρική εποχή.
Από το ύψωμα όπου βρίσκεται το μοναστήρι είναι εξαίρετη η θέα προς την ύπαιθρο της Νισύρου και προς την καλντέρα του ηφαιστείου, που εντυπωσιάζει με τον μεγάλο κεντρικό κρατήρα του και το σπάνιο γεωλογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει.

Ο ναός είναι μονόχωρος. Έχει ξύλινο τέμπλο με νέες εικόνες που έγιναν το 1969 από τον Νισύριο ζωγράφο Γ. Σακλαρίδη, εκτός από δυο φορητές εικόνες της Παναγίας, που είναι συνθέσεις του 18ου αιώνα.
Γύρω από τον ναό υπάρχουν πολλά κελιά, σε καλή κατάσταση και η κοινή τράπεζα όπου συνεδρίαζαν και συνέτρωγαν οι μοναχοί.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται συνεχής προσπάθεια ανακαίνισης και προέκτασης των κτιριακών εγκαταστάσεων (κελιά, στέρνες, αίθουσες, βοηθητικούς χώρους).
Η πρόσβαση στο μοναστήρι γίνεται με αμαξιτό δρόμο, που είναι ασφαλτοστρωμένος μέχρι το ηφαίστειο. Υπάρχει επίσης αμαξιτός χωματόδρομος από το Μαντράκι μέχρι το Μοναστήρι καθώς και γραφικά μονοπάτια για περιπατητές, που ενώνουν το μοναστήρι με όλους τους οικισμούς του νησιού.
Το μοναστήρι γιορτάζει στις 14 Σεπτεμβρίου και συγκεντρώνει προσκυνητές από όλα τα χωριά της Νισύρου.
Οι προσκυνητές μένουν στα κελιά του μοναστηριού. Το βράδυ προσφέρονται ρεβίθια και την άλλη μέρα, μετά την λειτουργία στρώνεται κοινό τραπέζι με έξοδα του μοναστηριού και δωρητών, το οποίο ακολουθεί παραδοσιακό γλέντι και χορός.