Παναγία Παραπορτιανή

Μία από τις πιο φωτογραφημένες εκκλησίες στον κόσμο είναι ένα σύμπλεγμα πέντε εκκλησιών. Τέσσερις εκκλησίες αποτελούν τη βάση του οικοδομήματος με μία πέμπτη να επικάθεται σαν τρούλος. Αυτή βέβαια είναι η καθαυτό γνωστή ως Παναγιά η Παραπορτιανή εκκλησία. Οι τέσσερις εκκλησίες της βάσης είναι ο Άγιος Ευστάθιος, οι Άγιοι Ανάργυροι, που είναι και η παλαιότερη όλων και λέγεται ότι κατασκευάστηκε στο τέλος του 14ου ή αρχές του 15ου αιώνα κι αποπερατώθηκε με τη σημερινή του μορφή τον 17ο αιώνα, ο Άγιος Σώζων και ο μικρός ναός της Αγίας Αναστασίας.

Η εκκλησία του Αγίου Ευσταθίου αποτελεί το κέντρο της βάσης του συμπλέγματος. Η εκκλησία έλαβε το ονομά της από το γεγονός ότι βρίσκεται κοντά στη μικρή πύλη, το "παραπόρτι" του τείχους του μεσαιωνικού κάστρου της χώρας.

Πιθανότατα κτίσθηκε διαδοχικά τον 16ο - 17ο αιώνα αν και μερικοί θεωρούν ότι μπορεί να χτίσθηκε ενωρίτερα.

Στην αρχική μορφή της, εκκλησία αποτελούσε μόνο ο ναός του επάνω ορόφου ενώ ο σημερινός κλειστός νάρθηκας του Αγίου Ευσταθίου στο ισόγειο αποτελούσε το παραπόρτι του Κάστρου. Τα εκκλησάκια του Αγίου Ευσταθίου, του Αγίου Σώζοντος και της Αγίας Αναστασίας διαμορφώθηκαν σε ναούς μόλις το 1920.

Πιθανώς τα δύο χαμηλά και δυνατά τόξα που υποστυλώνουν την αψίδα της στέγης να αποτελούσαν στο παρελθόν στηρίγματα μιας πιο βαριάς κατασκευής ίσως ενός πύργου του Κάστρου.